De gevestigde omroepverenigingen schrikken zich een ongeluk, nu ze beginnen door te krijgen dat de tijden veranderd zijn. Toch hadden ze dat ongeluk al lang kunnen zien aankomen. Een eeuw lang hadden ze het monopolie op radio- en televisie. Onder elkaar hadden ze de markt verdeeld, ieder zijn eigen marktsegment. Eerst met alleen radio, later met één tv-kanaal, toen met twee of drie, bepaalden AVRO, VARA, KRO, NCRV en later TROS en EO wat we te horen en te zien kregen en ook hoe laat. Dat systeem duurde langer dan de Sovjet Unie, waarvan ook niemand ooit kon dromen dat het niet meer zou bestaan. Nu dringt langzamerhand het besef door dat de rol van de ‘gevestigde media’ is uitgespeeld, dankzij het internet. Iedereen kan nu op het moment dat het hem of haar uitkomt zien en horen wat hij wil.
Deze omwenteling doet me sterk denken aan een gebeurtenis die zich eeuwen geleden afspeelde. Ooit was er een tijd dat iedereen na het werk ging zitten rond het vuur om te luisteren naar verhalen die verteld werden door ‘gevestigde’ verhalenvertellers. Hun verhalen waren soms religieus getint, soms van avontuurlijke aard. Vaak was de inhoud van de verhalen bekend, maar iedere vertellen had zijn eigen manier om het verhaal steeds nieuw en spannend te maken. Vaak werden de verhalen verteld op rijm, niet alleen om ze literair verantwoord te maken maar ook om ze beter te kunnen onthouden. En als ze dan op muziek werden gezet, werden het liederen die iedereen meestal mee kon zingen. Als bewoner van het platteland – de meeste mensen dus – had je geen keuze wat betreft je amusement. Je kon luisteren of in het donker gaan wandelen. Naar bed gaan had geen zin want je was nooit ver genoeg van de verteller om het verhaal niet te horen.
Totdat Gutenberg en/of Laurens Janszoon Koster de boekdrukkunst uitvond(en). Het proces duurde natuurlijk wel een paar eeuwen, maar daarna kon ook iedereen het verhaal van zijn keuze tot zich nemen op het moment dat hem dat uitkwam. Bovendien hoefde niet iedereen naar hetzelfde verhaal luisteren; terwijl de een een heiligenleven bestudeerde, kon de ander een ridderroman lezen.
Gelukkig verliep het proces zó langzaam dat de vertellers eeuwen de tijd kregen zich om te scholen. De meesten schijnen emplooi te hebben gevonden het onderwijs en in de politiek.
Graag je commentaar in het interaktieve Gastenboek |